woensdag, januari 23, 2019

Het ziet er niet uit, maar is levensreddend

Formule 1 auto's hadden het zelfde probleem als onze velomobielen : een weerloos hoofd dat uit de romp steekt, met een soort aambeeld achter het hoofd. Vrijwel niemand wilde aan de oplossing die je in de foto's ziet ( de z.g.n. "Halo" ) maar langzaam aan wordt duidelijk wat de waarde van het gewraakte ding is. Ontsierend zijn ze wel, dat is zeker.



Toen ik ongeveer een halfjaar geleden het in Dronten over deze gevaarlijke kwetsbaarheid in onze velomobielen had, was men er nog niet klaar voor dat te willen veranderen. De klant vraagt niet naar veiligheid, de klant vraagt om lichtere en snellere velomobielen....Dat was in de Formule 1 niet anders, toch zijn er veranderingen gekomen. Ongetwijfeld na dat er slachtoffers gevallen waren aan specifieke verwondingen waarvan men vermoedde dat ze voorkomen kunnen worden. 



Misschien is door bijzonder nare gebeurtenissen de tijd wel rijp voor betere velomobielen. Nee, "beter" is niet per definitie sneller want voor een fiets kunnen we immers al belachelijk snel rijden.  Ik ben niet tegen nog snellere velomobielen  maar erg snel zijn en streven naar nog sneller zonder veiligheids verbeteringen is een slecht ontwerp in algemene zin. Dat komt neer op een "alles of niets" ontwerp, meestal bedoeld voor oorlogstuig waar functie boven overleving wordt gesteld.

Als er mensen zijn die je graag zien thuiskomen is een "alles of niets" ontwerp, enkel en alleen bedoeld voor de hoogste snelheid overduidelijk niet de bedoeling. Ook als je dat overleeft kan "niets" in een "alles of niets" ontwerp blijvende invaliditeit betekenen met alle gevolgen van dien. 

Ongelukken kun je meestal niet voorkomen, zijn het gevolg van een keten van specifieke omstandigheden en beslissingen die op een moment in de tijd mis gaan. Maar de gevolgen ervan kun je soms wel fors verminderen. Dat zal in een licht voertuig die zijn waarde verliest als hij aanzienlijk zwaarder of langzamer zou worden altijd een compromis zijn dus moet je goed kijken welke kwetsbaarheden het waard zijn aan te pakken.



Maar deze kilo of anderhalve kilo in velomobiel vorm waar we het over nu hebben voorkomt heel veel ellende. Zou standaard moeten worden - ook retrofit op oudere modellen - tenzij je er bewust van af ziet. Besef wel dat racefietsers en ligfietsers - die ook geen bescherming hebben - minder weerloos zijn dan jij, in een romp met alleen je hoofd erbovenuit die je niet in kunt trekken, niet makkelijk of snel genoeg je handen beschermend voor je hoofd kunt doen ( reflex )  terwijl objecten juist door de specifieke romp vorm naar je hoofd toe kunnen worden geleid ( glijden over de neus/top ) en je vol in je gezicht zult worden getroffen !

En de smurfenmuts zal dan het aambeeld zijn, die je hoofd zal aanstampen met de krachten van voertuigmassa, jouw massa ( evt bagage ) en de (rest) snelheid waarmee je je nog beweegt. Maar ook als die smurfenmuts er niet was, zou je je nek waarschijnlijk breken op de rand van het mangat. Of ook nog nekletsel oplopen.


Niet alleen de horizontale balk die minder vaak voorkomt in normaal verkeer is gevaarlijk, de meeste gevaarlijke palen en boomstammen staan verticaal en overal om je heen, en die kunnen dezelfde gevolgen hebben, eenmaal jij gekanteld met flinke snelheid van de weg af schuift. En we weten allemaal dat velomobielen de neiging tot onverwacht kantelen hebben nadat die wielen iets onverwachts raken, je gaat glijden of een stuur of snelheidsfout maakt in een bocht.



Besef ook dat als iemand vraagt "is velomobiel rijden niet gevaarlijk ?" Er geen laconiek antwoord meer kan zijn dat dat best wel meevalt. Die onschuldigheid is er (allang al ) af. Er zijn al meerdere mensen in verongelukt en nog veel meer mensen gewond in geraakt.

Het antwoord is : ja het is gevaarlijk. Er zijn meerdere mensen in gewond geraakt of zelfs verongelukt, op een relatief gering aantal van deze voertuigen.

En daar kan zeker wat aan veranderen......maar de klant moet er wellicht om gaan vragen, als de fabrikant het niet uit zichzelf wil doen.Hoewel een velomobiel een fiets is, kan het veel veiliger en minder kwetsbaar zijn dan een fiets, ondanks de gereden snelheden. Maar wij moeten dat dus eerst zelf willen.

Het spijt mij als deze blog mensen boos of extra verdrietig maakt omdat dit zo kort na heel nare dingen komt. En iedere velomobielrijder deze roze olifant in de kamer ook wel ziet. Maar ik wil geen herhaling van wat er is gebeurd.Als alles zo blijft, zal dat zeker gebeuren.















18 opmerkingen:

  1. Ik heb dezelfde conclusie getrokken. Ik heb een paar jaar geleden hoofdletsel opgelopen bij een ongeval met een paaltje. Een hallo-achting concept zou kunnen helpen. Een verticale stijl die de klap opvangt zou al voldoende kunnen zijn. Misschien is het een mooi afstudeer project, onder begeleiding van een producent. Of ligt hier een overkoepelende taak voor de NVHPV?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Voor de juiste sterkte en (acceptabele) vorm van een beschermings maatregel zou de fabrikant wellicht de beste resulaten boeken. Die hebben ook over dit nagdacht, maar zagen toen nog geen noodzaak ook daadwerkelijk over te gaan tot het ontwikkelen van een bescherm maatregel.

      Ik hoop dat dat gaat veranderen. Wij zullen wellicht als klant er bij hen om moeten vragen. Of op eigen gelegenheid iets fabriceren, maar of het dan wel de juiste krachten kan verwerken ?

      Er zijn nu enkele kappen met spijltjes die wat kunnen tegenhouden, maar bij echt rake klappen versplinteren die zeker ook. Er is meer nodig, en mag toch niet zwaar of aerodynamisch erg bezwaarlijk zijn.

      Verwijderen
  2. Helemaal mee eens Quezzzt, zoiets dient er eigenlijk te komen. Mag geen bezwaar zijn aerodynamisch of qua kosten. Of het er mooi uitziet is in deze niet belangrijk, als het maar functioneel is.

    Groeten, Adri.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Mooiste is en/en en zo'n compromis kan vast wel. Het hangt er alleen van van of de fabrikant het WIL maken en klant het WIL betalen.

    Een "markt" zal alleen iets maken waar vraag naar is, dus was zoiets er nog niet. Daar dragen we zelf de verantwoordelijkheid voor want we zijn die "markt".

    Echter als velen in gevaar worden gebracht grijpt de overheid meestal in. Dan wordt iets verplicht gesteld of er nu vraag is of niet. Dat hoeven we met onze velomobielen niet te verwachten gezien onze geringe aantallen en ongevallen die alleen lokaal nieuws halen met een klein artikeltje.

    De minister zal nog eerder onze fietsen verbieden dan ze verplichten veiliger te maken. Maar ook dat zal niet snel gebeuren. Dit moeten we zelf oplossen, met zijn allen.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Als een ongeluk heeft plaatsgevonden, dan is enige contemplatie wel op haar plaats. Het heeft op mij in ieder geval wel erg indruk gemaakt.

    Ik wil me echter nog niet wagen aan conclusies ten aanzien van veiligheid. Ik ken de ongevalsstatistieken niet, maar ik vermoed onmeetbaar klein. Zo klein dat we ieder geval afzonderlijk kennen, en omdat dit zo is, is het des te moeilijker om hierover te praten.

    We moeten, hoe heftig het ook is geweest, er voor waken om door te schieten in, eventuele, maatregelen. Het zal vast mogelijk zijn om een velomobiel veiliger te maken, maar mijns insziens liggen oorzaak en gevolg nog wel eens anders dan ze wel eens worden geschetst. Ik denk zelf dat infrastructuur in de meeste gevallen verantwoordelijk is voor de meeste ongevallen. Als een kruispunt bijvoorbeeld onoverzichtelijk is gebeuren er (waarschijnlijk) meer ongelukken. Ik weet niet of dit wordt geregistreerd.

    Een ander voorbeeld is dat op een tweebaans auto weg het aantal frontale botsingen hoger is dan op een autosnelweg. Op een autosnelweg zit er namelijk een vangrail tussen (in infrastructuur dingetje). De vangrail heeft haar waarde daar bewezen (motor rijders uitgezonderd dan). Waarom zou je dit principe niet ook toepassen op een tweebaansweg ? Is het uitlokking van de overheid om dat niet te doen ??

    Het leven zit vol met risico's, en ongemakken, die we zoveel mogelijk proberen te beperken. We zouden in een harnas thuis kunnen rondlopen om ons binnenshuis te beschermen tegen allerlei ongelukken, en hoewel de meeste ongelukken thuis gebeuren doen we dit toch niet. Hoofdletsel komt bij automobilisten aanzienlijk meer voor dan bij fietsers, in relatieve zin, en in absolute zin. Moeten automobilisten niet eigenlijk een helm op ?? of kloppen de cijfers niet ??, en wat zeggen de cijfers ??

    Ik ben in elk geval benieuwd naar wat feitelijke informatie.

    Groet
    Rudolf.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Er zijn maar een paar duizend velomobiel rijders. Enkele daarvan hebben al veel eerder gemeld dat ze - vaak lelijk - gewond zijn geraakt in het gelaat door deze specifieke en gevaarlijke kwetsbaarheid in het ontwerp.

    En dat waren nog de bloggende rijders, volgens vm.nl bloggen de meesten niet. Dan kun je aannemen dat hen niets overkomt want er zijn geen cijfers, of je kunt aannemen dat ook zij naar dezelfde rato gewond raken door deze kwetsbaarheid. Dat is niet onmeetbaar, dat is heel alarmerend !

    Als dan ook nog het ergste gebeurd wat kan gebeuren, weer door die gevaarlijke kwetsbaarheid, dan zou een mens begiftigd met rede iets anders moeten doen dan het gevaar te bagataliseren.

    Wat directe actie tegenhoud is dat men dit te snel afdoet als een "fietsongeluk" ook politie en justitie. Zou het een gemotoriseerd voertuig betreffen - dat niet eens sneller kan rijden dan wij doen - dan waren de consequenties na ongevallen heel anders. Wellicht dat sommige fabrikantn ook daarom niet zo happig zijn om e-velomobielen te gaan ontwikkelen. Je bent dan algauw in de positie van een Stint....

    Maar we rijden geen gewone fiets, en we rijden aanzienlijk sneller. Snelheid verergert de gevolgen van ieder ongeval. Daarom moeten onze voertuigen veiliger worden.

    We hebben het er niet over dat velomobielen totaal overnieuw ontworpen moeten worden, ingrijpend gewijzigd moeten worden e.d. We hebben het erover dat het hoofd ( gelaat ) moet worden beschermd omdat dit extreem kwetsbaar is in een erg snel voertuig dat ook nog overwacht vrij makkelijk kan kantelen.






    BeantwoordenVerwijderen
  6. Ik mag mijzelf gelukkig prijzen dat ik ook niet op de zijkant ben gegaan toen er plotseling een vluchtheuvel was verschijnseld (http://kegge13.nl/fiets/index.php?i=Utrecht_Overvecht/Bastionweg.htm). Tot op de dag van vandaag weigert de gemeente er iets aan te doen.
    Het is niet eenvoudig om zo'n gezichtsbescherming te maken omdat er nergens sterke bevestigingspunten zijn aan de bovenzijde. Vermoedelijk is een wegklapbare constructie vanaf de "smurfenmuts" het meest haalbaar. Voor de Quest zou dat gecombineerd kunnen worden met een iets bredere opbouw van die smurfenmuts zodat je veiliger zit en nog wat aerodynamisch voordeel eruit haalt.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dat denk ik zelf ook, schanierpunt aan/in de smurfenmuts en met een mechanisme aan/op de rand van het instapgat vooraan kunnen vastzetten op zo'n manier dat het een donderende klap kan hebben zonder los te schieten en voldoende de klap te hebben geabsorbeerd of gedeflecteert.

      Het geheel mag wel verbuigen/afscheuren/opgeoffert worden als het maar het leeuwendeel van de klap absorbeert of deflecteert. Beter de velo in reparatie dan (onherstelbare) schade aan nek, hersenen of ogen om maar wat te noemen. Maar breuken in het bot van het gelaat kan ook een lange lijdenweg tot gevolg hebben met meerdere operaties. Niemand wil dat.

      Verwijderen
  7. Je moet niet alleen in aantallen velomobielen denken maar ook in fietskilometers die zij maken. Hoe hoog is het risico per gereden kilometer? Waarschijnlijk niet hoger dan dat van andere fietsers.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Statistische gegevens kun je interpreteren naar wat je wil dat het zegt.....zo is vliegen veel veiliger gerekend naar passagier kilometers of vlieg uren dan als je kijkt naar het aantal neergestorte vliegtuigen per aantal vliegbewegingen.....

      Het aantal ongelukken per velomobiel rit zal dus anders zijn dan het aantal ongelukken per kilometer of rij uur.

      Maar aan statistieken heb je niets als je kantelt en doorschuift met hoge rest snelheid. Zeer veel velomobiel rijders hebben dat meegemaakt met wisselende uitkomst. Die capriolen van mij liepen af met een plof in het gras naast het fietspad....staat daar net een lantaarn paal, een boom of andere paal zullen de gevolgen heel anders zijn.

      Vergeet niet dat dit een van de redenen is geweest dat er nu QV's zijn. Die kantelen minder snel, zijn dus alweer een stuk veiliger. Maar nog steeds niet veilig genoeg, de horizontale balk had ook een QV rijder dodelijk kunnen raken.

      Maar ook een ligfietser of trike rijder zeg je ? Ja, maar het verschil is dat onze voertuigen zeer geschikt zijn met minimale ingrepen wel te beschermen, en ook meer bescerming nodig hebben omdat alles wat over de top geleid wordt door de vorm van de stroomlijn je ook onherroepelijk in het gelaat zal treffen. Een dergelijke gevaarlijke geleiding van een object direct naar je gelaat, dat missen ligfietsers en trike rijders dan weer wel...



      Verwijderen
  8. Tja, halo's ...

    "Ik ben bang dat die er niet gaan komen.
    Waarschijnlijk om dezelfde reden dat er in treinen nog geen gordels en airbags gemonteerd zijn.
    Er zijn al vele treinongelukken geweest, helaas ook met dodelijke afloop.
    Autogordels in combinatie met airbags zouden bij treinongelukken een hoop leed kunnen voorkomen.
    De techniek kan zo worden overgenomen uit de autotechniek, maar om een of andere reden is het vervoer van passagiers nauwelijks ontwikkeld sinds de introductie van de trein.
    Ja, de houten banken zijn vervangen door ietwat comfortabele banken overtrokken met skai of stof.
    Maar 1 flinke noodstop en de passagiers vliegen door het treinstel." zegt André, die morgen eigenwijs weer helm- en vlaggetjesloos in zijn Quest stapt.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Maar na die treinongelukken zijn treinen wel degelijk aangepast Andre. Bij de treinbotsing in Amsterdam bijvoorbeeld viel een dode door de klap van de ribbenkast op het vierkante koffietafeltje. De koffietafeltjes van nu zijn de helft van een ellips vorm, die drukken een ribbenkast niet meer in.

      Er zijn ook kreukelzones buiten de passagierscompartimenten en geribbelde anti-klim buffers ( bij veel treinen onder de kappen onder de neus, je ziet ze niet ) zodat rijtuigen/treinen niet meer over elkaar heen schieten na een botsing, en nog veel meer.

      Wat je zegt is dus niet terecht, er gebeuren wel degelijk heel veel dingen nadat lessen zijn getrokken over dingen die fout zijn gegaan, ook al zijn dat geen gordels en airbags.

      Bij onze velomobielen moeten ze ook lessen trekken nadat er ernstig gewonden of doden vallen door specifieke letsels die voorkomen hadden kunnen worden.

      Verwijderen
    2. Tja, halo's ...

      "Ik ben bang dat die er niet gaan komen.
      Waarschijnlijk om dezelfde reden dat er in treinen nog geen gordels en airbags gemonteerd zijn.
      Er zijn al vele treinongelukken geweest, helaas ook met dodelijke afloop.
      Autogordels in combinatie met airbags zouden bij treinongelukken een hoop leed kunnen voorkomen.
      De techniek kan zo worden overgenomen uit de autotechniek.
      Maar 1 flinke noodstop en de passagiers vliegen door het treinstel." zegt André, die morgen eigenwijs weer helm- en vlaggetjesloos in zijn Quest stapt.

      Wellicht een beetje flauw antwoord, maar zeker niet flauw bedoeld. Zoek bij een probleem eerst naar de oorzaak, niet direct naar de/een oplossing. Waarom stuurde de navigatie hem een pad op die met een slagboom was afgesloten, gaf de navigatie geen waarschuwing ? Waarom zijn slagbomen niet van flexibeler materiaal gemaakt ? (bij de Rotte staan flexibele palen in de weg die wegbuigen zodra er een auto tegen aan rijdt) Waarom is niet iedere slagboom voorzien van reflectie materiaal en/of waarschuwingslichten ? Waarom geen halo op een velomobiel of Flevodakje met hele stevige buizen ? Wellicht in de toekomst een peddle-by-wire systeem, je moet zelf trappen maar een computer trapt op de rem bij gevaarlijke situaties, vergelijk de techniek bij de zelfrijdende auto's ?
      En toch is er een of ander mechanisme wat bovengenoemde ontwikkelingen dwarsboomt. Maar welk mechanisme dan ?

      Verwijderen
    3. Wij moeten bescherming voor ons gelaat/hoofd omdat het een probleem voor ons specifieke voertuig is. Die horizontale balken kan niemand onderdoor schieten met hoofdletsel als gevolg behalve onze specifieke fietsen/voertuigen. Kantelen waarna een object naar het hoofd geleid wordt door de stroomlijn is nog zoiets. Er was dus geen probleem tot onze fietsen/voertuigen er waren.

      Dus dan pas je de wereld niet aan, je past je voertuig aan. Dat is ook het gemakkelijkst, met heel kleine ingrepen bereik je bijna volledige bescherming van het hoofd. Er is geen reden het niet te doen, als je maar ruimte laat aan de rijder om er BEWUST van af te zien. Als je dan verongelukt, wist je dat je dat risico nam. Nu is het een gebrek aan het voertuig, en overvalt argeloze rijders met letsel of zelfs de dood.

      Het is een probleem voor dit model fiets/voertuig dat in meerdere landen met een soortgelijk model wordt ontworpen. Maar asl er 1 fabrikant met betere bescherming komt, volgen ze zonder twijfel allemaal.

      Verwijderen
  9. Ik heb zelf ook na een qua snelheid verkeerd ingeschatte bocht op 2 wielen een boom geraakt. Gelukkig vrij vol op de voorkant. Meer schade aan de fiets, maar als ik hem geschampt had was het veel erger geweest. Daar heb ik ook nog wel eens aan teruggedacht... Je doet het waarschijnlijk niet, maar zou je met een intergraalhelm bijvoorbeeld niet al heel wat extra bescherming hebben?

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Ja meer bescherming dan geen beugel voor je onderkaak. Nee geen volledige bescherming, want een paal kan als je liggend er tegenaan knalt net zover doordringen in de helm als uitsparing voor het vizier en dat is nog steeds diep in het gelaat ter hoogte van de neus en ogen. Ik neem aan dat fietsers geen vizier in hun intergraalhelm zullen/kunnen hebben, omdat ze onbelemmerd diep moeten kunnen ademen en veel koeling nodig hebben.

    Ik neem ook aan dat fietsen met een intergraalhelm zowiezo ondoenlijk is vanwege koelen van de restwarmte die je produceert door middel van transpiratie. Ventilatie van motorhelmen werkt bijvoorbeeld pas echt goed met rijwind van boven de ~70 km/u en motorrijders werken lichamelijk toch minder hard dan een snelle fietser.

    Er blijft noodzaak een versterkte constructie voor het gelaat te hebben die objecten over je hoofd heen leidt of de bots energie opneemt. Met sterke en lichte materialen die in de velomobiel industrie al gemeengoed zijn moet dat goed haalbaar zijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Gezien het belang van deze discussie vind ik de titel "fietsen in de stad" ongelukkig gekozen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. De titel is: Het ziet er niet uit, maar is levensreddend

      Verwijderen